PROJE HAKKINDA

PROJENİN AMACI

Mimarlık diğer sanat ve mesleklerden farklı olarak gündelik yaşam ve kültürlerle süreklilik kuran dolayısı ile bir yandan bu kültürlerin yansımalarını barındıran öte yandan onları etkileme, dönüştürme gücüne sahip bir alandır. Bu çok yönlü etkileşimin farkındalığını artırmak projenin ilk hedefidir.

Kentlinin yaşadığı çevreye karşı duyarlılığını geliştirmek, daha kaliteli ve nitelikli kentsel mekânlar üretilme talebini de artıracaktır. Dolayısı ile bu proje kentlilerin mimarlığa ve yaşadıkları kente ilgi ve merakını geliştirmeyi, bu merakı bilgi ile besleyecek ortamlar ve etkinlikler yaratmayı hedeflemiştir.

Re-ACT bu hedefe dönük olarak tasarlanan bir projedir. Bu kapsamda 15 ay içerisinde gerçekleştirilecek dört etkinlik planlanmaktadır. Bu etkinlikler, modern bir model olarak ayrıcalıklı bir konuma sahip olan Ankara kentinin bir maketini yapmak, kent fotoğraf sergisi oluşturmak, atölyeler düzenlemek, yurt içinde ve yurt dışında konferanslar hazırlamaktır.

Planlanan etkinliklerin detaylarına geçmeden önce Türkiye, Ankara ve Türkiye’nin Avrupa ile ilişkileri bağlamında projenin önemi ve projeden beklenen yararlar açıklanacaktır.

PROJENİN ÖNEMİ ve YARARLARI

Türkiye, doğu-batı, Avrupa-Asya kültürlerinin, küresel ve yerel kavramlarının kesişim noktasında olduğu gibi; din, dil, etnik çeşitlilik, coğrafi farklılık ve tarihi çeşitlilik açısından özgün ve öncelikli bir alan oluşturmaktadır. Özellikle cumhuriyetin ilk yılları Türkiye’nin önemli ve radikal bir kültürel dönüşüm hareketini temsil etmekte bu yıllarda içselleştirilen modernizm projesi herşeyden önce batı ile bütünleşme ve süreklilik sağlama projesi olarak öne çıkmaktadır. Bu durum sadece Türkiye açısından değil, Türkiye’nin temsil ettiği “ana eksen dışı” (batıya referansla) tüm oluşumları anlamak için bir araştırma modeli sunmaktadır. Cumhuriyet sonrası Türkiye mimarlığı herşeyden çok kendini batı mimarlığı ile kurulan süreklilik ve karşıtlık söylemleri ile tanımlamaktadır. Bu anlamda ana eksen dışındaki yerelllikle uluslararası modernizmin çeşitli biçimlerde oluşturduğu ilişki (süreklilik ve karşıtlıklar) Ankara üzerinden okunabilir.

Ankara Türkiye’nin modernleşme ve batı ile değer bütünleşmesi oluşturma sürecinin başlangıç noktasını, bunun mimari ve planlamaya yansıma biçimlerini temsil eder. Başka bir ifade ile modernliğin modelini oluşturmaktadır. Yeniden kurulan bir başkent olarak bu dönüşüm ve temsiliyetin bütün unsurlarının gözlenebileceği bir ortamdır.

Özellikle savaş ortamı nedeni ile ivmelenen göç, çok sayıda yabancı mimarın Ankara ortamında ve Türkiye mimarlık eğitimi ortamında çalışmasını getirmiş, bu kişilerin bir yandan modernizmin yerleşmesine, öte yandan yerel değerlerin yeniden yorumlanarak modernizmle süreklilik oluşturmasına yönelik katkıları olmuştur. Başta Ulus olmak üzere Cumhuriyet Ankara’sı bu konuda zengin bir birikime sahip örnekleme alanıdır. Özellikle Türkiye’de çalışmış, ürün vermiş yabancı mimarların sayısal çokluğu ve mimarlık ortamındaki ağırlıkları gözetildiğinde bu proje, çok sayıda avrupa ülkesini ilgilendiren, çok sayıda ortak çalışma ve araştırmacı değişimine olanak veren bir projedir.

Diğer örneklerden farklı olarak Türkiye ve Ankara örneği yerellik kavramının küresel kavramı ile olan ilişkisini incelemek için çok zengin bir arka plan ve çeşitlilik barındırmaktadır. Bu araştırma ve tartışmalar sadece Türkiye ortamını değil özellikle bugün altı çizilen bir araştırma konusu olan avrupa ve gelişmiş ülkelerdeki azınlıkların, etnik farklılıkların kültürel ortamda var olma biçimlerine yönelik ipuçları verecektir.

Proje yerel – evrensel, doğu – batı gibi kavram çiftlerinin kültürel ortam içinde uğradığı dönüşüm, değişimi ve bu kavramlar arası bölgeleri anlamaya ve tartışmaya çalışacak, mimarlık ürünleri üzerinden bu konuda bir toplum bilinci oluşmasına katkı sağlayacaktır.

Projede yer alacak etkinlikler hem popüler hem de profesyonel ve akademik açıdan zengin katılım sağlamak üzere tasarlanmıştır.

Bu proje sürdürülebilir bir proje olarak da mimarlık ortamı ve Mimarlık Kültürüne katkı sağlayacaktır. Elde edilen belge ve arşivler kurulması planlanan Mimarlık Müzesi ve Kültür Merkezi’nin nüvesini oluşturacaktır.

 

Türk Serbest Mimarlar Derneği, mimarlık mesleğinin öne aldığı değerlerin yaygınlaşması, nitelikli mimarlık anlayışının yerleşmesi, kentsel çevre bilincinin oluşması ve yapı sektörünün gelişmesi için, 1987 yılından bu yana hizmet veren bir sivil toplum örgütüdür.

Dünyanın her yerinde olduğu gibi Türkiye’de de, mimarlar, tasarım ve sanatla uğraşan kişiler, kendi mesleki kimliklerine paralel olarak, eleştirel bir kültürü, toplumsal bir duyarlılık ve direnme noktasını, gücünü sanattan alan bir öncülüğü ve çağ bilincini temsil ederler. Türk Serbest Mimarlar Derneği de, bu temsiliyet bilinci içinde, mimarlıkla ilgili etkinliklerini üye profili ve onların mesleki ilgi alanlarıyla sınırlı tutmamakta; aksine, tüm mimarlık ortamına geçirgen, o ortamı besleyen ve o ortamdan beslenen bir yapı oluşturmak için çaba sarf etmektedir.

İçinde olduğumuz hızlı kentleşme sürecinde Türkiye mimarlık ortamı,  gerek ulusal gerekse uluslararası bağlamda, barındırdığı mimarlık birikiminin kültürel ve tarihi çeşitliliği ile doğru orantılı biçimde temsil edilememektedir. Özellikle popüler kültür ortamlarında mimarlıkla ilgili temel bir bilgi birikimi oluşmamakta; mimarlığın tanıtılması ve sevdirilmesine yönelik çabalar gelişmiş toplumlarla kıyaslanmayacak kadar kısıtlı kalmaktadır.

25. yılını geride bırakan Türk Serbest Mimarlar Derneği, bu saptamalardan hareketle, bir Mimarlık Merkezi kurulması için çalışmalar başlattı. Merkezin öncelikli hedefi, mimarlığın toplumsal rolü hakkında kamu bilincini arttırmak, nitelikli bir kentsel çevre ve nitelikli bir mimarlık için talep ve altyapı oluşturmaktır.

Merkez, bu sosyal sorumluluk işlevinin yanı sıra, barındıracağı pek çok etkinlikle, Ankara ve Türkiye için bir kültür ve sanat ortamı olacak; ev sahipliği yapacağı arşivler ve programlarla,  günümüz mimarlık teori ve pratiğine yön verecek yetkin bir araştırma merkezi olarak çalışacaktır. Uzun süredir hayalini kurduğumuz Mimarlık Merkezi, geç de olsa çok önemli bir eksikliği giderecek; mimarlık mesleğinin, kent kültürünün geniş kitlelerle paylaşılmasını sağlayacak; pek çok sosyal, akademik ve kültürel projeye ev sahipliği yapacaktır. Uluslararası örneklerinde görüldüğü gibi, Merkez, tasarım alanında çeşitli projelerin geliştirilmesine katkıda bulunacak; zaman içinde kurumsal işbirliklerinin zemini olacak şemsiye bir yapı oluşturacaktır.

Bu vizyon doğrultusunda, Mimarlık Merkezi çalışmaları ile paralel yürüyen ve merkezin nüvesini oluşturacak biçimde bir AB projesi başlatılmış; Avrupa Birliği Merkezi Finans ve İhale Birimi’nin hibe fonundan alınan destek ile bu kitabın konusu olan RE-ACT isimli proje yaşama geçirilmiştir.

Re-ACT (Re-Reading Architecture as a Cultural Transformation – Kültürün İzlerini Mimarlık Üzerinden -Yeniden- Okumak), çeşitli alt proje ve yan ürünler barındıran, kentsel çalışma ve araştırmalarla desteklenen, çok boyutlu ve sürdürülebilir bir projedir. Proje, Alman Mimarlık Örgütü BDA ve Amsterdam Mimarlık Merkezi ARCAM ortaklığı ile ODTÜ, AFSAD, Mimarlar Derneği 1927 ve DOCOMOMO_Türkiye işbirliğiyle yürütülmüştür.

Projede belirlenen tema çerçevesinde, fotoğraf atölyeleri düzenlenmiş; fotoğraf sergileri ile yurt içinde ve yurtdışında paneller gerçekleştirilmiştir. Bu etkinliklerin yanı sıra, Ankara kent maketi inşa edilmiş; maketin yapım sürecini anlatan belgesel ve tüm süreci belgelemek için elinizdeki bu kitap hazırlanmıştır.

Bu projenin en önemli ve en görünür sonuç ürünü, ‘’Kaleden Kuleye’’ Ankara kent maketidir. Bu maket mimarlık ortamı ile kentliler arasında bir köprü olacak; mimarlığı ve kenti anlamaya ve tartışmaya yönelik bir başlangıç noktası sağlayacaktır.

Kuzey-güney aksındaki Atatürk Bulvarı ve çevresini kapsayan Ankara kent maketinin doğu-batı aksında genişletilmesi, Ankara’nın mimari dijital veri tabanı ve dijital maketinin hazırlanması için bu projeye eklemlenecek yeni projelerimizde de aynı enerjiyi yakalamasını dilerim.

Bu proje ismini anmaktan onur duyduğum çok sayıda insanın emeği ile gerçekleşti.

Projemizin destekçisi Avrupa Birliği Bakanlığı adına Sayın Egemen Bağış’a;

Projemize destek veren TC Kültür Bakanlığı adına Sayın Ertuğrul Günay’a;

Hibe aldığımız Merkezi Finans ve İhale Birimine;

Avrupa Birliği Delegasyonu ekibine;

Projemizi yürütürken her adımda bize destek veren ve sorunlarımızda yol gösterici olan Avrupa Birliği Bakanlığı Sivil Toplum Diyalogu Projesinin Uygulama Başkanlığı ve Teknik Destek Birimlerine;

Projeyi başından sonuna kadar birlikte yürüttüğümüz sevgili arkadaşım Ekin Çoban Turhan’a;

Projemizin akademik alt yapısını oluşturan, aynı zamanda isim babası olan C.Abdi Güzer’e;

Proje ortaklarımız BDA (Bund Deutscher Architekten) ve ARCAM’a (Architectuurcentrum Amsterdam), paydaşlarımız ODTÜ Mimarlık Fakültesi adına Prof. Dr. Haluk Pamir’e, AFSAD adına Burak İmir’e, Mimarlar Derneği adına Prof. Dr. C. Abdi Güzer’e, DOCOMOMO_Türkiye adına Doç. Dr. Elvan Altan Ergut’a;

Bina Kimlikleri Çalışması arşivlerini cömertçe bizimle paylaşan Mimarlar Odası Ankara Şubesi’ ne;

İlk oluşturulan Mimarlık Merkezi ve AB projesi çalışma grubu içinde yer alan Ünal Tümer, Yurdanur Sepkin, Şükrü Ünal, Gülru Tunca ve Saadet Sayın’a;

Çalışma grubunda yer alan ve bir kent müzesi kurma fikrini ortaya atan üyemiz Ali Osman Öztürk’e;

Mimarlık Merkezi’mizin müellifi olan ve projenin sonuç ürünü olarak bir kent maketi yapmayı öneren Enis Öncüoğlu’na;

Projemizi AB projesi olarak başvuruya hazırlayan ve yazan Gözde Onaran’a;

Proje Koordinatör Yardımcısı ve derneğimizin Genel Sekreteri Ufuk Duruman’a;

Danışma Kurulu’nda yer alan, projeye değerli katkılarını özveriyle koyan hocalarımız, Ali Cengizkan, Aydan Balamir, Ayşen Savaş, Burak İmir, C. Abdi Güzer, Ekin Çoban Turhan, Elvan Altan Ergut, Esin Boyacioglu, Gülru Tunca, Güven İncirlioğlu, Haluk Pamir, Nimet Özgönül, Neşe Gurallar, Suha Özkan’a

Sergimizin Küratörleri Ayşen Savaş ve Güven İncirlioğlu’na;

Sergimizin grafiklerini hazırlayan Aslıhan Günhan’a;

Maket yapım süreci belgeselini hazırlayan 4K Prodüksiyon’a;

Kitap editörlerimiz Elvan Altan Ergut ve Neşe Gurallar’a;

Kitap grafiklerini hazırlayan Koray Özbey’e;

Kitabımızın baskısını yapan Rekmay adına Murat Dorkip ve Ahmet Hagur’a;

Büyük bir özveriyle çalışan asistanlarımız Ahmet Ortaçay ve Yavuz Direk’e;

Dernek sekreterimiz Çiğdem Girgin’e;

Basın Danışmanımız GTC adına Banu Buyurgan’a;

İletişim sponsorumuz Arkitera’ya;

Maketimizi yapan Mukarnas Maket, Umut Cantürk ve ekibine;

projemizin başladığı ilk günden bu yana koydukları katkılar ve verdikleri emek için derneğimiz adına en içten teşekkürlerimizle…

 

Yeşim Hatırlı

TSMD Yönetim Kurulu Başkanı

ReACT Proje Koordinatörü

.